کودک و تخیل
رویا و تخیل خوشایند هر انسانی است. هر انسان از زمان تولد برای خود دنیای خیالی میسازد
رویا و تخیل خوشایند هر انسانی است. هر انسان از زمان تولد برای خود دنیای خیالی میسازد. این دنیای خیالی هرچه بر گستردگی اطلاعات کودک افزوده میشود بزرگتر میشود. کودک اطلاعات و تجریبات دریافتی را مطابق میل خود در دنیای ذهنی بازسازی میکند و خود را حاکم آن میداند.
البته میلی که کودک در ساختن دنیای خود به کار میبندد به میزان زیادی به نوع آموزش اولیه، رفتار والدین و دیگران با کودک بستگی دارد. او یک دنیای ذهنی میسازد و آیندهی خود را (خواسته یا ناخواسته) براساس آن بنا میکند. در کارهای نمایشی کودکان، کاری که ذهنی باشد بیشتر مورد توجه کودک قرار میگیرد. یکی از عوامل خلاقیت، رویا و تخیل است. رویا ذهن را وسعت میبخشد و آن را ورزیده میکند. در رویا دنیایی بنا میشود که لازمه آن شناخت دقیق، تجسم بالا و یک برنامهریزی نسبتاً حساب شده و به کارگیری مناسب آن است. تجسمی که در آن قدرت فهم و بررسی مسائل، آسان میشود. کودک در خیال خود با دادن اطلاعات صحیح این دنیاهای نوبنیان را هدایت کرده تا با اتحاد این دنیاهای نو برای خود و دیگران فردای روشن بیافریند.
هر چه قدرت تجسم بالاتر باشد دنیای ذهنی قابلیت کنترل بیشتری دارد و گوشههای مبهم در آن به حداقل میرسد. در دنیای رویا میشود مسائل را پس و پیش کشید تا به حد مطلوب خود برسد و این جزو مواردی است که به کودکان امکان فکر کردن و بررسی مسائل را به طور مناسب میدهد.
سخنی که از دهان یک عروسک مورد علاقهی کودک گفته میشود اثرش به مراتب بیشتر از نصیحتهای خشک و گاه تهدیدآمیز معلم سر کلاس است. کودک خود را در قالب قهرمان داستان میبیند. میخواهد چون او باشد؛ شجاع، باگذشت، قوی و مهربان و همه دوستش داشته باشند. او اعمال و رفتار قهرمان را انجام میدهد و ناخواسته یا خواسته، تن به این نوع الگوبرداری میدهد.
احساس متفاوت در افراد
احساس در افراد متفاوت است. اما چیزی که مسلم است وجود مقداری از آن در تمام نوع بشر است. برانگیختن این احساسات توسط عوامل مختلف در جهان مثبت یا منفی در انسان تولید نوعی نیروی بالقوه می شود. قدرت این نیرو به مقدار حساسیت احساس افراد بستگی دارد. کودک به خاطر دارا بودن دنیای خاص و ذهنی و احساس پاکی که هنوز آلوده نشده به زیبایی و شادی تمایل دارد و از همه مهمتر دارای حسی بسیار قوی است. به گونهای که با کوچکترین کنشی واکنش نشان میدهد.
عوامل شادی بخش میتواند یک نیروی بالقوه شاد و زیبا به وجود آورد که طبعاً کودک آن را تبدیل به یک نیروی بالفعل شاد و زیباییبخش خواهد کرد. شادی در کودک خلاقیت، قدرت آفرینش، ایجاد امنیت و ثبات فکری و میل به زندگی تولید میکند. او در شادی یاد میگیرد همه را دوست بدارد و با دیگران مهربان باشد. او در ساختن دنیای آینده خود نیاز به انرژی و پشتوانه دارد که میتوان مقداری از آن را با شادی و زیبایی در او تولید کرد. برانگیختن احساس شادی در کودک، او را یاری میکند که در فضای زیبا و به یاد ماندنی، نصایح را به خاطر بسپارد. در مقابل حالتهایی چون غم و ترس، اضطراب و فشار عصبی ایجاد میکند و کودکان از نظر روحی وادار به واکنش میشوند. در این مواقع یادگیری به حداقل میرسد زیرا مغز شدیداً درگیر رفع حالت پیش آمده است.
نمایش ویژه کودکان
این اثرات زیانبار، بسته به میزان شدت آن تامدتها در ذهن کودک باقی میماند. راه یافتن به دنیای کودک نیازمند امکانات خاصی است. این امکانات را به خوبی میتوان در یک نمایش به وجود آورد و آن را گسترش داد.نمایش ویژه کودکان حتما بایستی دارای داستانی ساده با مضمون مناسب کودک تا حد امکان فانتزی با ریتم تند و شاد باشد. یکی از ویژگیهای مهم این نوع نمایش درگیر کردن کودک در نمایش با یک پرسش و پاسخ یا از راههای دیگر است. استفاده از رنگهای شاد، مدت زمان کوتاه نمایش، دیالوگهای ساده و… به قابل فهم شدن برای کودک کمک میکند. هدف فقط وارد شدن به دنیای کودک نیست بلکه باور او از مسائل مطرح شده و نگه داشتن آن در ذهن او به گونهای ملموس هم باید مورد توجه قرار گیرد.
انتخاب موضوع داستان نمایش، علاوه بر شرایط نمایشی، به ویژگیهای زمانی، نوع فرهنگ، آداب و علاقه کودکان هر منطقه به مسائل خاص بستگی دارد. حتی ساخت فضای نمایشی باید با نوع معماری ذهنی کودک منطبق باشد و در او تنش ایجاد نکند. در آثاری که مربوط به اوست باید از فضاهای وهمانگیز و دلهرهآور که مخصوص ذهن بزرگسالان است دوری شود. برای او باید تصویری زیبا خلق کرد همراه با شادی و شعف. کودک در تصویرسازی، ذهنی بسیار قوی دارد باید در کودک حس زیباشناسی را تقویت کرد و زیبایی را به طور جدی به او شناساند. بالا بردن شعور تصویری در کودک یکی از وظایف نمایش است. این عمل به کودک کمک میکند که ظریفتر به اطراف بنگرد و دنیا را با دید باز مورد بررسی قرار دهد و از کنار مسائل تصویری به راحتی نگذرد. باید کودک را با این گونه مسائل مناسب آموزش داد و در او ایجاد خلاقیت نمود.